Nội dung chính
Ba thói quen “giết chết” tinh hoàn đang âm thầm làm giảm khả năng sinh sản của hơn 80% nam giới Việt Nam. ThS.BSCKI. Trần Quốc Khánh, Khoa Phẫu thuật tiết niệu, Bệnh viện Bạch Mai, đã cảnh báo rằng đứng lâu, mặc quần bó sát và tập gym quá sức là ba yếu tố chính gây ra giãn tĩnh mạch tinh (varicocele) – một trong những nguyên nhân phổ biến nhất của vô sinh nam.
Nguyên nhân và cơ chế của giãn tĩnh mạch tinh (varicocele)
Giãn tĩnh mạch tinh xảy ra khi tĩnh mạch bìu bị mở rộng bất thường, gây ứ máu và ảnh hưởng tới chất lượng tinh trùng. Bác sĩ Trần Quốc Khánh chia sẻ 4 nhóm nguyên nhân chính:
- Bất thường giải phẫu: Tĩnh mạch tinh trái thường dài hơn, đổ vào tĩnh mạch thận trái ở góc vuông, tạo điều kiện cho máu đọng lại.
- Suy van tĩnh mạch: Van không hoạt động tốt khiến máu trào ngược, tăng áp lực và làm tĩnh mạch giãn dần.
- Chèn ép cơ học: Tĩnh mạch có thể bị ép giữa động mạch chủ và động mạch mạc treo, thường gặp ở người trưởng thành hoặc có khối u vùng bụng.
- Yếu tố nguy cơ lối sống: Đứng lâu, vận động mạnh, mặc quần bó sát hoặc có tiền sử gia đình.
Dấu hiệu cảnh báo sớm bạn không nên bỏ qua
Giãn tĩnh mạch tinh tiến triển rất âm thầm, nhưng một số triệu chứng sau có thể là tín hiệu nguy hiểm:
- Cảm giác nặng, đau âm ỉ vùng bìu, tăng lên khi đứng lâu hoặc vận động mạnh, giảm khi nghỉ ngơi.
- Sờ thấy “búi giun” – những đám rối tĩnh mạch ngoằn ngoèo dưới da bìu.
- Ở giai đoạn nặng (độ III) có thể nhìn thấy mạch máu nổi rõ.
- Tinh hoàn teo, giảm thể tích và khả năng sinh sản; khó có con sau ít nhất 1 năm quan hệ không dùng biện pháp tránh thai.
Các xét nghiệm và chẩn đoán chính xác
Khi có các dấu hiệu trên, nam giới nên đi khám sớm để tránh biến chứng. Quy trình chuẩn bao gồm:
- Khám lâm sàng: Bác sĩ yêu cầu bệnh nhân đứng thẳng, hít sâu và thực hiện nghiệm pháp Valsalva để quan sát sự thay đổi kích thước tĩnh mạch.
- Siêu âm Doppler màu: Đánh giá lưu lượng máu, đo đường kính tĩnh mạch (trên 3 mm sau Valsalva được coi bất thường).
- Chụp mạch máu (angiography): Dành cho trường hợp nghi ngờ phức tạp hoặc chuẩn bị phẫu thuật.
- Xét nghiệm tinh dịch đồ: Đánh giá số lượng, vận động và hình thái tinh trùng, xác định mức độ ảnh hưởng của varicocele.
Phòng ngừa và thay đổi thói quen để bảo vệ sức khỏe sinh sản
Không phải mọi người đều cần phẫu thuật, nhưng thay đổi lối sống có thể giảm đáng kể nguy cơ phát triển varicocele:
- Tránh đứng liên tục quá 2 giờ; nếu công việc yêu cầu đứng lâu, hãy nghỉ ngơi, thay đổi tư thế mỗi 30 phút.
- Chọn quần áo rộng rãi, tránh quần bó sát ở vùng bìu.
- Tập luyện thể thao hợp lý: giảm cường độ tập gym, tránh nâng tạ quá nặng và thực hiện bài tập kéo dãn cơ bắp hông, đùi.
- Duy trì cân nặng hợp lý; béo phì làm tăng áp lực tĩnh mạch ở vùng bụng.
- Thường xuyên kiểm tra sức khỏe sinh sản, đặc biệt nếu có tiền sử gia đình hoặc các yếu tố nguy cơ trên.
Như bác sĩ Trần Quốc Khánh nhấn mạnh: “Việc phát hiện sớm và can thiệp kịp thời không chỉ giúp cải thiện chất lượng tinh trùng mà còn tăng cơ hội sinh con khỏe mạnh.”
Hãy chia sẻ bài viết này cho bạn bè và người thân để cùng nhau nâng cao nhận thức về sức khỏe sinh sản nam giới.
