Nội dung chính
Hà Nội sẽ đưa vào thực tiễn Vùng Phát Thải Thấp (LEZ) để giảm ô nhiễm không khí và thúc đẩy giao thông xanh tại trung tâm thành phố.
1. Bối cảnh và mục tiêu của LEZ
Trong bối cảnh nồng độ PM2.5, NOx và CO thường xuyên vượt chuẩn, Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội quyết định triển khai LEZ – khu vực mà các phương tiện gây phát thải cao sẽ bị hạn chế hoặc cấm lưu thông. Mục tiêu chính là giảm ít nhất 20% nồng độ bụi mịn so với mức 2024 và đưa Hà Nội tới mức dưới 40 µg/m³ vào năm 2030, theo Kế hoạch hành động quốc gia 2026‑2030.
2. Tiêu chí lựa chọn khu vực LEZ
- Thuộc vùng bảo vệ nghiêm ngặt hoặc vùng hạn chế phát thải trong Quy hoạch Thủ đô 2021‑2030, tầm nhìn 2050.
- Đường phố thường xuyên ùn tắc, đạt mức ô nhiễm D‑F theo tiêu chuẩn TCVN 13592:2022.
- Chỉ số AQI trung bình năm của khu vực dưới mức trung bình quốc gia, dựa trên dữ liệu trạm quan trắc chuẩn.
3. Các biện pháp chính trong LEU
Phó trưởng Phòng Quản lý Môi trường, bà Lê Thanh Thủy giải thích: “Chúng tôi sẽ không đổi môi trường để đổi lấy tăng trưởng kinh tế”. Các biện pháp sẽ bao gồm:
3.1. Hạn chế và cấm phương tiện gây ô nhiễm
- Cấm toàn bộ xe tải trên 3.500 kg.
- Hạn chế ô tô và xe máy không đáp ứng chuẩn khí thải Euro 5/Euro VI.
- Cấm xe mô tô kinh doanh trên các ứng dụng vận tải trong khu vực LEZ.
3.2. Ưu tiên phương tiện xanh
- Cho phép lưu thông xe không phát thải (EV), xe hybrid và xe chạy năng lượng sạch.
- Hỗ trợ chuyển đổi bằng ưu đãi thuế, phí và các gói tài chính.
3.3. Phát triển hạ tầng giao thông xanh
- Mở rộng mạng lưới xe buýt điện, tàu điện ngầm và các tuyến đường sắt đô thị.
- Tạo không gian đi bộ, làn đường xe đạp và trạm sạc EV trên khắp vành đai 1‑3.
- Triển khai hệ thống giám sát thông minh: camera AI, phần mềm quản lý phương tiện và đường dây nóng.
4. Lộ trình triển khai 2026‑2031
• 2026‑2027: Thí điểm tại vành đai 1 và một số phường trọng điểm.
• 1/1/2028: Mở rộng áp dụng cho toàn bộ vành đai 1 và một số khu vực vành đai 2.
• 1/1/2030: Vòng mở rộng tới vành đai 3, bao phủ hầu hết khu vực trung tâm.
• 20231 trở đi: LEZ sẽ được áp dụng cho tất cả các khu vực đáp ứng tiêu chí.
5. Khung pháp lý và mục tiêu quốc gia
LEZ được hỗ trợ bởi Quyết định 2530/QĐ‑TTg (Kế hoạch hành động quốc gia 2026‑2030) và Quyết định 43/2025/QĐ‑TTg (tiêu chuẩn khí thải xe ô tô). Ngoài ra, Nghị quyết số 57 của HĐND Hà Nội đã tạo nền tảng pháp lý cho việc thực thi.
6. Kỳ vọng và lợi ích lâu dài
Nhờ giảm phát thải, thành phố dự kiến sẽ đạt mức PM2.5 trung bình dưới 40 µg/m³ vào 2030, giảm 20% so với 2024 và giảm thêm 5 µg/m³ mỗi 5 năm tiếp theo. Đồng thời, dự án sẽ thúc đẩy hơn 200 công trình xanh, triển khai thí điểm công nghệ phun sương giảm bụi và nâng cao chất lượng sống cho người dân.
Văn Ngân/VOV.VN
