Nội dung chính
Lệch lạc tình dục không chỉ là vấn đề đạo đức mà còn là rối loạn y khoa phức tạp, đòi hỏi sự can thiệp của bác sĩ tâm thần và chuyên gia sức khỏe tình dục.
Trong xã hội, nhiều người vẫn còn nhầm lẫn giữa “sở thích tình dục khác thường” và “rối loạn tình dục”. Theo các chuyên gia tại Viện Sức khỏe Tâm thần Bạch Mai, lệch lạc tình dục thường xuất hiện cùng các rối loạn tâm thần, nghiện chất hoặc chấn thương tâm lý, chứ không phải do thiếu kiềm chế hay đạo đức yếu kém.
Lý do y khoa và tâm lý dẫn tới lệch lạc tình dục
Ví dụ thực tiễn: một bệnh nhân nam 24 tuổi nhập viện vì trạng thái hưng phấn, cáu gắt và hành vi quan hệ không kiểm soát. Khi khai thác bệnh sử, bác sĩ phát hiện anh đã sử dụng MDMA và ketamine trong một năm, dẫn tới rối loạn tâm thần và xu hướng tình dục quá mức. Nghiên cứu của WHO (2022) cho thấy khoảng 30% các trường hợp lệch lạc tình dục có liên quan đến việc lạm dụng chất kích thích.
Tiêu chuẩn chẩn đoán: Khi nào được xem là rối loạn?
Theo DSM‑5, một hành vi tình dục được coi là rối loạn khi đáp ứng các tiêu chí sau:
- Thời gian kéo dài ít nhất 6 tháng.
- Gây đau khổ đáng kể cho người mắc hoặc ảnh hưởng tiêu cực đến sức khỏe, tinh thần của người khác.
- Hành vi lặp đi lặp lại, không thể kiểm soát và gây hại.
Những tiêu chí này giúp phân biệt giữa sở thích cá nhân và rối loạn cần can thiệp y tế.
Những dạng lệch lạc thường gặp
- Ái vật (Objectophilia): Kích thích tình dục khi tiếp xúc với đồ vật vô tri.
- Ái thú (Zoophilia): Quan hệ tình dục với động vật, thường liên quan tới các rối loạn cảm xúc sâu.
- Ái tử thi (Necrophilia): Hứng thú với xác chết, hiếm gặp nhưng đã được ghi nhận trong y văn.
- Hành vi lạm dụng trẻ em (Pedophilia): Đòi hỏi can thiệp pháp lý và y tế nghiêm ngặt.
Hậu quả nếu không được can thiệp kịp thời
Không điều trị, lệch lạc tình dục có thể dẫn tới:
- Rối loạn lo âu, trầm cảm và suy giảm sức khỏe tinh thần.
- Khó duy trì các mối quan hệ lành mạnh, hôn nhân và công việc.
- Tăng nguy cơ bạo lực tình dục, lây truyền bệnh và vi phạm pháp luật.
Khi nào cần tìm đến chuyên gia?
Nếu bạn hoặc người thân gặp một trong các dấu hiệu sau, hãy cân nhắc đến việc tư vấn chuyên môn:
- Hành vi tình dục kéo dài, lặp đi lặp lại và không thể kiềm chế.
- Gây đau khổ cho bản thân hoặc người khác.
- Phối hợp với việc lạm dụng chất kích thích, thuốc lá hoặc rượu.
Việc can thiệp sớm không chỉ giảm thiểu hậu quả mà còn giúp người bệnh tái thiết lập một cuộc sống lành mạnh.
Phương pháp điều trị đa chiều
Chuyên gia khuyến cáo một lộ trình điều trị bao gồm:
- Giáo dục giới tính: Cung cấp kiến thức đúng – sai, giảm bớt cảm giác tội lỗi.
- Liệu pháp tâm lý: Trị liệu hành vi nhận thức (CBT) và trị liệu chấn thương (EMDR) để giải quyết nguyên nhân sâu xa.
- Can thiệp y khoa: Điều trị các rối loạn thần kinh, cân bằng chất dẫn truyền hoặc ngừng sử dụng chất kích thích.
Những phương pháp này đã được chứng minh giảm 45% các triệu chứng trong vòng 6‑12 tháng (Nghiên cứu nội bộ Bệnh viện Bạch Mai, 2023).
Cuối cùng, thay vì lên án, chúng ta cần nhìn nhận lệch lạc tình dục như một vấn đề y khoa‑tâm lý‑xã hội, để người bệnh có cơ hội nhận được sự hỗ trợ chuyên môn và hồi phục.
Hãy chia sẻ bài viết nếu bạn thấy hữu ích và theo dõi chúng tôi để cập nhật thêm các kiến thức sức khỏe tình dục mới nhất.
