Nội dung chính
Khám phá thực trạng nghiện khí cười (N2O) qua câu chuyện thực tế của một sinh viên 20 tuổi, từ việc giấu kín đến quá trình điều trị hiệu quả.
Vào ngày 12‑1, tại tọa đàm “Bóng cười – nước mắt sau những cuộc vui”, bác sĩ Lê Thị Phương Thảo (Viện Sức khỏe tâm thần, Bệnh viện Bạch Mai) chia sẻ về ca bệnh đặc biệt: một nữ sinh đại học bị lệ thuộc khí cười và phải mang bình N2O theo người khi đến khám.
Tiền sử và hành trình nghiện khí cười
Phát hiện đầu tiên xảy ra khi cô bé còn trung học cơ sở, chỉ thử vài lần trong các buổi tụ tập bạn bè. Khi lên THPT, việc sử dụng tăng lên nhờ áp lực nhóm, và đến đại học, cô không còn chỉ dùng theo lời mời mà tự mua các bình mini để giấu trong balo.
Khối lượng sử dụng tăng dần: từ 1‑2 quả mỗi lần, lên tới 10‑20 quả/ngày. Khi những viên bóng nhỏ không còn đủ, cô chuyển sang dùng bình khí lớn, thậm chí mang một bình N2O đầy vào bệnh viện.
Gia đình chỉ phát hiện khi tình cờ thấy một bình khí lạ trong phòng và nhận thấy các dấu hiệu rối loạn tâm thần. Khi nhập viện, bệnh nhân đã lệ thuộc khí cười trong 6‑7 năm, xuất hiện tê bì tay chân, trầm cảm và lo âu.
Hiệu ứng và nguy cơ sức khỏe của N2O
Bóng cười (nitrous oxide – N2O) là một chất gây hưng phấn ngắn hạn, tạo cảm giác cười không kiểm soát trong vài phút. Tuy nhiên, việc hít lặp lại có thể gây tổn thương não, tủy sống và hệ thần kinh trung ương.
- Di chứng thần kinh: tê bì tay chân, yếu liệt, rối loạn vận động.
- Rối loạn nhận thức: suy giảm trí nhớ, giảm khả năng tập trung.
- Nguy cơ sinh tồn: ngạt thở do thiếu oxy, rối loạn nhịp tim, thậm chí tử vong.
Chỉ cần dùng hơn 10 quả trong một lần, lặp lại nhiều lần, đã có thể gây ngộ độc mạnh, dẫn đến tổn thương não cấp và mạn tính. Các trường hợp nặng có thể gặp phù phổi cấp, ngừng tim và tử vong.
Quy trình điều trị và hỗ trợ
Theo bác sĩ Lê Thị Phương Thảo, sau khi được nhập viện tại Viện Sức khỏe tâm thần, bệnh nhân đã giảm đáng kể cảm giác thèm. Với sự hỗ trợ chặt chẽ của gia đình, sau 6 tháng cô đã ngừng sử dụng, các triệu chứng thèm nhớ giảm mạnh và đang được theo dõi định kỳ.
Tiến sĩ Lê Thị Thu Hà (Trưởng phòng Rối loạn sử dụng chất và hành vi) nhấn mạnh rằng hầu hết bệnh nhân nhập viện ở giai đoạn nặng, cần kết hợp:
- Dùng thuốc giảm thèm và ổn định tâm trạng.
- Liệu pháp tâm lý (cognitive‑behavioral therapy).
- Can thiệp kích thích từ trường xuyên sọ (rTMS) khi cần.
- Giám sát và hỗ trợ liên tục từ gia đình.
Trong bối cảnh Việt Nam đã ghi nhận nhiều ca tử vong do ngạt trong các quán bar, club khi sử dụng khí cười, các chuyên gia cảnh báo: không nên xem N2O là “đồ giải trí vô hại”. Việc giấu bình nhỏ và dễ mang theo khiến việc phát hiện khó khăn, vì vậy phụ huynh cần quan sát các dấu hiệu bất thường và can thiệp kịp thời.
